Theo chương trình nghị sự, dự thảo Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa sẽ được Quốc hội khóa XVI xem xét, thông qua tại Kỳ họp thứ Hai. Sau gần 10 năm thực thi luật hiện hành, việc đổi tên từ “hỗ trợ” sang “phát triển” không đơn thuần là thay đổi câu chữ của một đạo luật, mà đánh dấu bước chuyển trong tư duy chính sách: từ giảm bớt khó khăn trước mắt sang kiến tạo cơ hội, khơi thông nguồn lực và tạo động lực để doanh nghiệp phát triển bền vững.

Chiếm khoảng 98% tổng số doanh nghiệp đang hoạt động, doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) đóng vai trò quan trọng trong tạo việc làm, thu nhập và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội. Tuy nhiên, chính sách hỗ trợ hiện hành vẫn còn bất cập, chưa sát nhu cầu thực tế và chưa theo kịp yêu cầu phát triển của doanh nghiệp. Dù chiếm tỷ lệ lớn nhưng DNNVV chỉ chiếm khoảng 19 - 20% tổng dư nợ toàn nền kinh tế. Trong khi đó, chính sách ưu đãi thuế, phí, lệ phí phần lớn còn mang tính tạm thời, thiếu tính ổn định dài hạn. Những hỗ trợ này giúp doanh nghiệp giảm chi phí trước mắt nhưng chưa tạo động lực đủ mạnh để đầu tư, mở rộng sản xuất và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Với mục tiêu lấy DNNVV làm trung tâm, dự thảo Luật đã sửa đổi, bổ sung nhiều quy định nhằm hướng tới phát triển khu vực doanh nghiệp nhanh, bền vững, nâng cao chất lượng, hiệu quả và năng lực cạnh tranh. Trên cơ sở đó, các chính sách được điều chỉnh theo hướng giảm chi phí tuân thủ về thuế, kế toán; tăng cường tư vấn, cố vấn sát với nhu cầu và từng giai đoạn phát triển của doanh nghiệp. Đáng chú ý, dự thảo bổ sung hỗ trợ doanh nghiệp do phụ nữ, người khuyết tật làm chủ, góp phần tháo gỡ rào cản, mở rộng cơ hội kinh doanh, tạo việc làm và thúc đẩy phát triển bao trùm, thu hẹp khoảng cách giữa các vùng, miền.

Thực tế cho thấy, tiếp cận tín dụng vẫn là một trong những điểm nghẽn lớn đối với DNNVV. Vì vậy, cộng đồng doanh nghiệp kỳ vọng lần sửa đổi Luật này sẽ tạo ra những cơ chế đủ mạnh để khơi thông dòng vốn. Tuy nhiên, các quy định của dự thảo Luật như: “Nhà nước có chính sách để các tổ chức tín dụng tăng khả năng cung ứng tín dụng cho DNNVV” hay “Nhà nước khuyến khích, tạo điều kiện để các tổ chức tín dụng và tổ chức cung ứng vốn” vẫn chủ yếu mang tính định hướng. Nếu thiếu cơ chế cụ thể, rõ trách nhiệm và gắn với kết quả thực hiện, những quy định này khó tạo chuyển biến thực chất. Điều doanh nghiệp cần không chỉ là những cam kết khuyến khích, mà là cơ chế đủ rõ để chính sách đi vào cuộc sống, giúp dòng vốn thực sự đến được với doanh nghiệp.

Để bảo đảm hiệu quả của chính sách, cơ quan soạn thảo cần nghiên cứu xem xét bổ sung các quy định để DNNVV tiếp cận vốn qua các hình thức khác, như: Nhà nước hỗ trợ lãi vay, huy động vốn qua thị trường chứng khoán, đa dạng hóa phương thức cấp tín dụng và biện pháp bảo đảm tiền vay, giảm phụ thuộc vào tài sản bảo đảm truyền thống; phát triển tài trợ chuỗi cung ứng, tài trợ theo đơn hàng và mở rộng tài sản bảo đảm sang động sản, tài sản hình thành trong tương lai, quyền tài sản, quyền sở hữu trí tuệ...

Việc xây dựng các chính sách hỗ trợ thúc đẩy cho DNNVV là cần thiết, nhưng điều quan trọng hơn là phải bảo đảm doanh nghiệp có thể tiếp cận chính sách một cách thuận tiện và công bằng. Chính sách không nên trở thành một “cuộc chạy đua hồ sơ” để tiếp cận nguồn lực dù đã có cơ chế, chính sách hỗ trợ. Chính sách càng chặt chẽ, minh bạch càng tránh được cơ chế xin - cho. Do đó, giải pháp quan trọng tiếp theo là tổ chức thực hiện chính sách theo hướng số hóa, liên thông và chủ động phục vụ doanh nghiệp.

Theo đó, cần xây dựng cơ sở dữ liệu thống nhất về các chương trình phát triển DNNVV, công khai đầy đủ điều kiện thụ hưởng, nguồn lực, thời hạn tiếp nhận, quy trình giải quyết và kết quả thực hiện. Khi thủ tục được số hóa, liên thông, doanh nghiệp chủ động tra cứu chính sách phù hợp với quy mô, lĩnh vực và nhu cầu của mình trên một đầu mối thuận tiện, doanh nghiệp chủ động nộp hồ sơ, theo dõi tiến độ và nhận phản hồi trên môi trường số. Điều này vừa bảo đảm thuận tiện, minh bạch và giảm thiểu chi phí tuân thủ không đáng có cho doanh nghiệp.

Chuyển từ “hỗ trợ” sang “phát triển” là bước tiến quan trọng, nhưng giá trị của sự thay đổi không nằm ở tên gọi của đạo luật, mà ở những chuyển biến thực chất doanh nghiệp được thụ hưởng. Nhà nước không làm thay doanh nghiệp, mà cần kiến tạo môi trường thuận lợi, tháo gỡ rào cản, khơi thông nguồn lực và tạo động lực cho doanh nghiệp đổi mới, nâng cao năng lực cạnh tranh. Một chính sách hiệu quả không chỉ giúp doanh nghiệp vượt qua khó khăn trước mắt, mà còn tạo nền tảng để doanh nghiệp tự tin vươn lên, lớn mạnh bằng chính nội lực và sức sáng tạo của mình, đóng góp cho nền kinh tế. Đây cũng chính là kỳ vọng rất lớn của cộng đồng doanh nghiệp ở dự thảo Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa lần này.

Lượt xem: 9