Trong tiến trình phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, kinh tế tập thể (KTTT) tiếp tục được xác định là một trong những thành phần kinh tế quan trọng, góp phần tạo việc làm, nâng cao thu nhập, ổn định an sinh xã hội và thúc đẩy phát triển bền vững ở khu vực nông thôn. Việc Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 1128/2026/QĐ-TTg phê duyệt Chương trình tổng thể phát triển kinh tế tập thể giai đoạn 2026 - 2030 đã tạo khuôn khổ chính sách quan trọng để khu vực này bước sang giai đoạn phát triển mới.

Tuy nhiên, để các mục tiêu của Quyết định sớm đi vào cuộc sống, bên cạnh sự hoàn thiện về cơ chế, chính sách ở Trung ương, các địa phương cần có những giải pháp cụ thể phù hợp với điều kiện thực tiễn. Đối với Hà Tĩnh, quá trình phát triển khu vực kinh tế tập thể vẫn đang đối mặt với ba điểm nghẽn lớn nhất là thiếu vốn, thiếu công nghệ và thiếu thị trường tiêu thụ. Đây cũng là ba vấn đề cần được tháo gỡ đồng bộ nếu muốn các hợp tác xã (HTX) phát triển bền vững.

Gỡ nút thắt về vốn - tạo động lực cho hợp tác xã phát triển

(Vốn chủ sở hữu, vốn lưu động, vốn cố định, vốn Nhà nước và vốn vay - tín dụng NH, trái phiếu, chứng khoán)

Trong hoạt động sản xuất, kinh doanh, vốn luôn là điều kiện tiên quyết để mở rộng quy mô, đổi mới công nghệ và nâng cao năng lực cạnh tranh. Tuy nhiên, đối với nhiều HTX trên địa bàn Hà Tĩnh, tiếp cận tín dụng vẫn là bài toán khó.

Thực tế cho thấy, phần lớn HTX có quy mô nhỏ, năng lực tài chính hạn chế; tài sản phục vụ sản xuất chủ yếu là đất thuê của Nhà nước hoặc công trình xây dựng trên đất nông nghiệp chưa đủ điều kiện pháp lý để thế chấp. Trong khi đó, công tác kế toán, quản trị tài chính ở không ít HTX còn chưa chuyên nghiệp, khiến các tổ chức tín dụng (TCTD) gặp khó khăn trong quá trình đánh giá hiệu quả phương án sản xuất, kinh doanh và khả năng trả nợ.

Để tháo gỡ điểm nghẽn này, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan quản lý nhà nước, Liên minh HTX, hệ thống ngân hàng và chính bản thân các HTX. Các TCTD có thể nghiên cứu áp dụng linh hoạt các hình thức bảo đảm tiền vay theo quy định của pháp luật, đồng thời tăng cường xem xét hiệu quả phương án sản xuất, dòng tiền và tài sản hình thành từ vốn vay trong quá trình thẩm định. Về phía HTX, yêu cầu đặt ra là phải nâng cao năng lực quản trị, minh bạch tài chính, xây dựng phương án sản xuất, kinh doanh khả thi nhằm tạo niềm tin cho các TCTD.

Đẩy mạnh chuyển đổi số để nâng cao năng lực cạnh tranh

Bên cạnh khó khăn về vốn, trình độ công nghệ cũng đang là rào cản đối với sự phát triển của nhiều HTX.

Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ trên mọi lĩnh vực, không ít HTX vẫn duy trì phương thức quản lý thủ công, chưa ứng dụng hiệu quả các phần mềm quản trị, kế toán, truy xuất nguồn gốc hay thương mại điện tử. Điều này không chỉ làm gia tăng chi phí sản xuất mà còn hạn chế khả năng kết nối với thị trường, giảm sức cạnh tranh của sản phẩm.

Thực tiễn cho thấy, hỗ trợ chuyển đổi số đối với HTX cần chuyển từ hỗ trợ dàn trải sang hỗ trợ có trọng tâm, trọng điểm. Bên cạnh việc hỗ trợ đầu tư hạ tầng công nghệ, cần ưu tiên các giải pháp thiết thực như xây dựng hệ thống quản trị số, phần mềm kế toán dùng chung, truy xuất nguồn gốc điện tử, cấp mã số vùng trồng, đào tạo kỹ năng số và nâng cao năng lực quản trị cho đội ngũ cán bộ HTX.

Khi công nghệ trở thành công cụ quản trị và phát triển sản xuất thay vì chỉ là một khẩu hiệu, các HTX sẽ từng bước nâng cao năng suất lao động, chất lượng sản phẩm và khả năng tham gia sâu hơn vào các chuỗi giá trị.

Mở rộng thị trường - yếu tố quyết định phát triển bền vững

Nếu vốn là điều kiện cần và công nghệ là động lực phát triển thì thị trường chính là yếu tố quyết định sự tồn tại của mỗi HTX.

Thực tế tại Hà Tĩnh cho thấy, nhiều HTX vẫn gặp khó khăn trong tiêu thụ sản phẩm do thiếu liên kết với doanh nghiệp, chưa tham gia được vào các chuỗi phân phối hiện đại và phụ thuộc nhiều vào thị trường truyền thống. Không ít sản phẩm có chất lượng nhưng chưa xây dựng được thương hiệu, chưa đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn của các hệ thống bán lẻ hoặc doanh nghiệp chế biến.

Để khắc phục tình trạng này, chính quyền địa phương cần đóng vai trò kiến tạo, thúc đẩy liên kết giữa HTX với doanh nghiệp, hệ thống phân phối và các khu công nghiệp trên địa bàn. Đồng thời, cần mở rộng các hoạt động xúc tiến thương mại, hỗ trợ xây dựng thương hiệu, phát triển thương mại điện tử và kết nối cung - cầu nhằm giúp sản phẩm của HTX tiếp cận các thị trường có giá trị gia tăng cao hơn.

Đối với các HTX cung ứng dịch vụ công ích, đặc biệt trong lĩnh vực môi trường nông thôn, việc chuyển từ cơ chế hỗ trợ sang cơ chế đặt hàng hoặc giao nhiệm vụ theo quy định sẽ góp phần tạo nguồn thu ổn định, nâng cao chất lượng dịch vụ và bảo đảm đời sống cho người lao động.

Đồng bộ chính sách để tạo sức bật cho kinh tế tập thể

Quyết định 1128/QĐ-TTg đã mở ra khuôn khổ chính sách quan trọng cho giai đoạn phát triển mới của khu vực kinh tế tập thể. Tuy nhiên, hiệu quả của chính sách phụ thuộc rất lớn vào quá trình tổ chức thực hiện tại từng địa phương.

Đối với Hà Tĩnh, việc tháo gỡ đồng thời ba điểm nghẽn về vốn, công nghệ và thị trường không chỉ giúp các HTX nâng cao năng lực sản xuất, kinh doanh mà còn tạo điều kiện để hình thành các chuỗi giá trị bền vững, gia tăng khả năng cạnh tranh của sản phẩm địa phương và đóng góp tích cực hơn vào tăng trưởng kinh tế của tỉnh.

Kinh tế tập thể chỉ thực sự phát huy vai trò khi được đặt trong một hệ sinh thái phát triển đồng bộ, nơi Nhà nước giữ vai trò kiến tạo thể chế, doanh nghiệp là đối tác liên kết, các TCTD đồng hành về nguồn vốn và bản thân các HTX chủ động đổi mới quản trị, nâng cao năng lực cạnh tranh. Khi ba điểm nghẽn lớn nhất được tháo gỡ bằng các giải pháp phù hợp và khả thi, khu vực kinh tế tập thể Hà Tĩnh sẽ có thêm dư địa để phát triển bền vững, hiện thực hóa các mục tiêu mà Quyết định 1128/QĐ-TTg đã đề ra.

Lượt xem: 33